Als zorgprofessionals lopen we mee op iemands levenspad. Met veel ruimte voor eigen regie, een centrale rol voor het persoonlijke netwerk en dichtbij als het echt nodig is. Ons vakgebied en onze rol kenmerkt zich door specifieke ervaring, kennis en expertise. Die expertise helpt ons om kwalitatief hoogwaardige, veilige en passende zorg te bieden. Bij Cello werken veel bijzondere mensen met hun eigen expertise. In deze rubriek verdiepen we ons samen met een expert in een belangrijk onderwerp. Deze keer vertellen begeleiders Erica Rutten en Elma van Eijck over de basale wassing.
Van compact pakketje naar gepersonaliseerde zorg 12 jaar geleden heeft Erica voor het eerst een basale wassing gedaan. “Ik herinner me de komst van een nieuwe cliënt op onze woning op de Cingels nog goed. Hij kwam van de Binckhorst, waar ze basale wassingen bij hem uitvoerden. Dat was toen nog een vrij compact pakketje. We wilden dit graag verder ontdekken en zijn gaan zoeken naar meer verdieping. Zo kwamen we uit bij een instelling in België waar ze hier al ver in waren. Na een inspirerende studiedag daar, zijn we de methode hier op de woning en op de Cingels zelf gaan doorontwikkelen en personaliseren met tips van de fysio- en ergotherapeut.”
Elma sloot destijds ook aan bij de studiedag in België en inmiddels dragen zij en Erica samen de kennis over. “Wij gaan nu zelfs trainingen geven om het aan collega’s te leren,” vertelt Elma enthousiast. Ook komt er een e-learning op het Ontwikkelplein.
Wat is een basale wassing? “Een basale wassing, ook wel lichaamswassing genoemd, is een methodische manier van wassen waarbij je het gehele lichaam op een gestructureerde manier en met diepe druk wast,” legt Erica uit. “Afhankelijk van de bewegingen werk je aan ontspanning of juist aan het stimuleren van onder andere de alertheid en het lichaamsbesef.”
Een basale wassing doe je altijd met z’n tweeën en vraagt een enorme focus. Elma legt uit: “Het is in principe een stilte-activiteit. Je praat niet met elkaar en bent op dat moment volledig in dienst van de cliënt. Je maakt continu contact met alle zintuigen via geur en warmte. Daarbij kijk je ook onafgebroken naar de mimiek en de lichaamstaal. Accepteert de cliënt de prikkels, of is er afweer? De cliënt bepaalt dit contact.”
Het opstarten van zo’n traject is dan ook een proces van maanden. “We kijken heel zorgvuldig wat bij iemand past, bijvoorbeeld bij cliënten met ernstige problematiek, spasmes of obstipatie. Bij die laatste groep passen we bijvoorbeeld een darmmassage toe. Het is een kwestie van herkenning opbouwen en vooral niet opgeven na één keer.”
Prachtige resultaten Het werk vraagt veel energie en focus van zowel de cliënt als de begeleiders. “Het kost best wel wat kruim,” vertelt Elma. “Laat je eigen lijf maar eens helemaal masseren, dat is voor zowel degene die de massage ontvangt als geeft intensief. Maar de motivatie is zó groot als je ziet dat een cliënt ervan geniet en er baat bij heeft.” Erica vult aan: “Het is soms echt wonderlijk wat je ziet gebeuren. Cliënten die normaal gesproken heel veel moeite hebben met ontspannen, stellen zich ineens volledig open of ontspannen volkomen. Ze doen dingen die ze normaal nooit doen. Zelfs een moeder die een keer mee kwam kijken bij de basale wassing van haar zoon was diep onder de indruk van het effect.”
Over de drempel en trots Hoewel het succes overduidelijk is, vond Erica het in het begin best spannend om de methode te gaan onderwijzen. “Het werd ons al een paar jaar gevraagd, maar ik vond het lastig. Ik dacht: we gaan iets onderwijzen wat geen officieel ‘bewezen’ methode is, wie zijn wij nou? Maar de vragen vanuit andere woningen bleven maar komen. Toen ben ik over mijn onzekerheid heen gestapt. We hebben het nu aan zoveel mensen uitgelegd en bij zoveel cliënten de zichtbare voordelen gezien. Uiteindelijk is de kwaliteit van leven van de cliënt verbeteren onze grootste intrinsieke motivatie.”
Op de Cingels coachen Erica en Elma hun collega’s al jaren, en ze zijn erg benieuwd hoe het zal zijn om dit nu organisatiebreed methodisch te gaan overbrengen. Elma: “Je moet het wel echt willen doen en de rust kunnen pakken. Als iemand van tevoren al zegt dat het niets voor hem of haar is, dan werkt het niet. Gelukkig kijken ook stagiaires en leerlingen nu al heel graag mee om ervan te leren.”
Een zinvolle bijdrage Trots zijn de dames vooral op de energie die het werk oplevert. “Ik word er niet moe van, het geeft juist energie als je ziet hoeveel baat een cliënt erbij heeft,” vertelt Erica. Toch is er nog een droom op het gebied van erkenning. “Ik zou het heel mooi vinden als de basale wassing door iedereen binnen de organisatie wordt gezien als iets zinvols. Het is zoveel meer dan zomaar een wassing; het maakt écht een verschil in de dag van de cliënt.”
